Newsletter

Wenn Sie im KonsumentInnenschutz auf dem Laufenden sein wollen, abonnieren Sie kostenlos das Verbrauchertelegramm als Newsletter.

Verbrauchertelegramm Dezëmber 2002 - verscion ladina


Eletrosmog: Apel di dutores

Cun n apel, che a fat scuté su, à plu de mile dutores tudësc s'ën fat al savëi dl pericul che la raiazions di zeluleres y dl'antenes per fonins cumporta per la sanità. I dutores veij na relazion direta danter la for majera cumpëida de persones cun malaties croniches y l'esposizion for majera a zeluleres o telefonins mobii. Tl "apel de Freiburg" se damanda s'ën chisc dutores dai respunsabli per la sanità, dai politicheri y dala jënt n generel de se cruzië y traté chësta tematica y de mëter man, te tëmps curc y mesans, cun i pruvedimënc che ie debujën per prutejé la populazion. L test dl apel ie da liejer sun la plata Internet dla ZCS y possa unì sotscrit pra la ZC o pra l mobil consumadëures.

Assegurazions 1: Nia vënder zënza furmazion

L'autorità de verdia per l'assegurazions a Roma (ISVAP) à s'ën reagì sun deplù ndicazions da pert dla ZCS: cun na lëtra zirculera de utober 02 vën pruibida la venduda de polizes per fonds de pension, assegurazions previdëntes y liedes a fonds tres strutures de venduda "multilevel". Tl daunì dëssa mé plu venditëures cuntrolei y cun na furmazion aldò pudëi vënder chisc servijes datrai scialdi cumplichei. L ne dëssa oradechël ënghe nia plu vester puscibl ncassé premies de assegurazions per la vita n cuntanc.

Assegurazions 2: Scioldi a reter

Chëla sozieteies de assegurazions che ie, de fauré dl 2002, unides cundanedes dal Cunsëi de stat a paië na straufonga de ndut 350 milions de Euro (700 Miliardes de Lires) per furmazion de cartel, vën s'ën ënghe atachedes dala sunieries de pesc. La persones danejedes perdënd s'ën de giaté a reter chëla pert dla premia che les à paià de massa. Doi sentënzes de vicares de pesc ti à dat rejon ala/ai cunsumadëures che à purtà l cajo dan sunieria. Sën unirà fat l prim prozes cun na cunsumadëura de Sudtirol. La ZCS ti cunsiëia ala persones danejedes de se damandé de reviers i scioldi. Sustëni giata la persones tuchedes da pert dla ZCS.

Sanità 1: Zedula ilustrativa dla medijines te doi rujenedes

La ntervenzion dla ZCS pra la Repartizion dla Sanità di Carabinieri a Trënt (NAS) à fat a na moda che l ie unì metù a jì la nrescides n cont dla zedules ilustratives te doi rujenedes (articul 14 dl Decret legislatif dl 29 de mei 2001). Sën vàla da aspité, sce la nrescides porta pro a straufonghes contra i fabricanc farmazeutics che ne se tën nia ala disposizions.
Lamentanzes pervìa dla zedules tla rujeneda tudëscia mancëntes possa unì mandedes diretamënter ala NAS a Trënt: Comando Carabinieri per la sanità – N.A.S. de Trënt – Largo porta Nuova, 9 – 38100 Trento.
La lamentanza ie da mandé tres lëtra recumandeda cun resposta de rezevuda cun la njonta dla zedula ilustrativa relativa. Na lëtra model per la lamentanza ie da giaté pra la ZCS.

Sanità 2: Plu deguna defendura dala fuera

L guviern provinziel à tëut jù la rejon de gheneda tl cuatier privat. Aldò dl Decret dl Presidënt dla Provinzia dl 14 de juni 2002 ie i articuli tecnich prozedurei sun la defendura dla gheneda dl Decret n. 4 dl 6 de merz 1989 bel bret unic abroghei. L se trata propi de chëla passajes tl decret, a chëles che i/la cunsumadëures ëssa pudú fé referimënt per se paré da fueres te si cuatier privat n basa a normes definedes avisa. Tla pratica uel chësc dì che la firmes de frabica possa adurvé uni sort de material per parëies y plafonns y che les ne muessa nia plu respeté la rejon de gheneda di/dla cunsumadëures te si cuatieres. La ZCS veij chësta mesura sciche n'autra capitulazion ti cunfronc dla ndustria de frabica.

Alimentazion: Metëde verda a maië spëisa da fana

Chiche maia gën roba da fana, roba arestida o prateda dassëssa mëter verda. Scienziac svedejes à scuviert, che pra chësta maniera de cujiné se criëia la sustanza acrilamid. Te esperimënc pra tieres porta chësta sustanza a tumores y la danejea l patrimone genetich. N ne sà mo nia avisa coche cunzentrazions tan autes de acrilamid per ejëmpl tla patatines o ti crackers (Knäckebrot) vën a s'l dé. Ntant descunsiëia la ZCS de maië massa de chisc maiadives y la se fej maruëia dl scuté dl'autoriteies respunsables. Deplù sun la tematica dl acrilamid ti maiadives ie da abiné sun la plata tl Internet dla ZCS.

Homepage dl mens:

http://www.adbusters.org